Trablusgarp’ın İşgali
Trablusgarp’ın İşgali · Büyük devletlerle saklı görüşmeler yaparak Trablusgarp’ı ele geçirme serbestliği elde eden İtalya, haklı bir gerekçe göstermeden 28 Eylül 1911’de Trablusgarp üzerine harekete geçti. · Osmanlı bölgeyi savunabilecek durumda olmadığından dolayı bir öbek vatansever zabit (Mustafa Kemal, Enver Paşa) halkı teşkilatlandırmak için Trablusgarp’a gitti. Bölgeye giden subaylardan Mustafa Kemal Derne ve Tobruk’u; Enver Paşa da Bingazi’yi teşkilatlandırdı. · İtalyanlar, teşkilatlanmış olan asker ve Ömer Muhtar liderliğinde ayaklanan Araplar karşısında başarısız duruma düştüler. · İtalya, Trablusgaprp’ta başarılı olamayacağını anlayınca; Osmanlı’yı barışa zorlamak için On İki Ada’yı işgal etti. Osmanlı buna rağmen barışa yanaşmamıştır. · Fakat 8 Ekim 1912’de Balkan Devletleri Osmanlı’ya saldırınca; Osmanlı Devleti, İtalya ile Uşi Antlaşması’nı imzalamak zorunda kalmıştır. Uşi (Quchy) Antlaşması (18 Ekim 1912)1.Trablusgarp İtalyanlara verilecek.2.On İki Ada, Yunan işgali ihtimaline karşı, geçici olarak, İtalyanlara bırakılacak.Açıklamalar: · Balkan Savaşlarından sonra Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması On İki Ada meselesini küllendirdi. Savaş esnasında ise İtilaf Devletleri saklı anlaşmalarla On İki Ada’yı İtalya’ya bıraktılar. · Lozan Antlaşması ile adalara resmen sahip olan İtalya II. Dünya Savaşından sonra ise bölgeyi Yunanistan’a bıraktı. Uyarı: On İki Ada meselesi Balkan Savaşları esnasında gündeme gelmemiştir. 3.İtalya Osmanlı Devletine kapitülasyonların kaldırılması konusunda destek verecek.4.Trablusgarp, dini bakımdan halifeye bağlı kalacak. (Böylelikle Osmanlı Devleti, Araplarla olan dini bağını sürdürmeyi hedeflemiştir.) Trablusgarp Savaşı’nın Sonuçları1.İtalyanlar, Trablusgarp’ı ele geçiremeyince Osmanlı Devleti’ni barışa zorlamak için On İki adayı işgal etti.2.Balkan Savaşı’nın başlaması üzerine Osmanlı Devleti İtalya ile anlaşma yapmak zorunda kaldı.3.Osmanlı Devleti Kuzey Afrika’daki son toprak parçasını İtalya’ya verdi. 4.Mustafa Kemal, Trablusgarp’ta kazandığı başarılar (Derne-Tobruk) sonucu binbaşı oldu. 5.Kuzey Afrika’da İtalyan sömürgesi başladı6.On İki Ada fiilen Osmanlı’nın elinden çıktı.7.İtalyanlar ilk kere Ege Denizi’ne yerleşti.8.Balkan devletlerinin Osmanlı üzerine harekete geçişi kolaylaştı9.İttihat ve Terakki Partisi saygınlığını kaybetti. Not Mustafa Kemal, ilk kere sömürgeciliğe karşı savaştı. Not: Uşi, İsviçre’de bir kenttir.
|